O'ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI BOSHQARUV SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY- IQTISODIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23833555Annotatsiya
Maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida raqamli boshqaruv samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari tadqiq etilgan. 2023–2025-yillar tahlili raqamli kanallar jadal o‘sgani — mobil ilovalar orqali operatsiyalar hajmi 1,6 barobar oshib, 646 trln so‘mga yetgani, raqamli identifikatsiyadan o‘tgan mijozlar soni 6,8 mln kishidan 12,2 mln kishiga ko‘paygani, kartalarga tushumlarni naqdlashtirish ulushi 21,8 foizdan 18,7 foizga pasaygani holda banklarning moliyaviy samaradorligi beqaror bo‘lganini ko‘rsatdi: aktivlar rentabelligi 2023-yildagi 2,6 foizdan 2024-yilda 1,4 foizga tushib, 2025-yilning I yarmida 2,0 foizgacha tiklangan, operatsion xarajatlar esa sof foizli daromaddan tezroq o‘sgan (2024-yilda 21 foiz va 18 foiz, 2025-yilning I yarmida 29 foiz). Kiberhujumlarni beshta asosiy tizimli risk qatoriga kiritgan banklar ulushi 2024-yilda 43 foizni, 2025-yilda 26 foizni tashkil etgan. Bu kanallarni raqamlashtirish boshqaruvni raqamlashtirishdan oldinda ekanini ko‘rsatadi. Bankda raqamli boshqaruv yetukligi matritsasi hamda kuzatuv kengashi darajasida IT-boshqaruv, ma’lumotlarni boshqarish, raqamli KPI tizimi va kiberrisklarni integratsiyalashgan boshqarishni o‘z ichiga olgan tashkiliy-iqtisodiy mexanizm taklif etilgan.Kalit soʻzlar
tijorat banklari, raqamli boshqaruv, raqamli transformatsiya, operatsion samaradorlik, rentabellik, IT-boshqaruv, ma’lumotlarni boshqarish, kiberrisklarFoydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son “2020 — 2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi farmoni. URL: https://lex.uz/docs/- 4811025
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2025-yil uchun yillik hisobot. — Toshkent, 2026. URL: https://cbu.uz/upload/ medialibrary/964/07iq5gf3vjv0vw7636kvcccbudz35jdm/Yillik-hisobot-2025.pdf
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 28-noyabrdagi “Davlat boshqaruvini raqamli transformatsiya qilish va samaradorligini oshirishga qaratilgan tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoyishi. URL: https://president.uz/oz/ lists/view/8718
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2024-yil uchun yillik hisobot. — Toshkent, 2025. URL: https://cbu.uz/upload/ medialibrary/57b/0k19fv1aey7lot5eyib3eae4rx8lc1jh/Markaziy-bank-yillik-hisoboti-2024_.pdf
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Moliyaviy barqarorlik sharhi (2023-yil, 2024-yil uchun; 2025-yilning I yarim yilligi uchun). URL: https://cbu.uz/upload/medialibrary/3c5/gru5yotqxqux86oqhhbmozl5yuu1n3de/2023_yil-uchunmoliyaviy-barqarorlik-sharhi.pdf; https://cbu.uz/upload/medialibrary/e68/fjpndq11uyvnc2s4g17beagbnanioaz1/2024_ yil-uchun-moliyaviy-barqarorlik-sharhi.pdf; 49uk2/2025-yilning-I-yarim-yilligi-uchun-moliyaviy-barqarorlik-sharhi.pdf
Berger A., N., & Humphrey D., B. (1997). Efficiency of financial institutions: International survey and directions for future research. European Journal of Operational Research, 98(2), 175–212.
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
Weill, P., & Ross J., W. (2004). IT Governance: How Top Performers Manage IT Decision Rights for Superior Results. Harvard Business School Press.
Basel Committee on Banking Supervision. Principles for effective risk data aggregation and risk reporting (BCBS 239). — Basel: BIS, 2013. URL: https://www.bis.org/publ/bcbs239.htm
Basel Committee on Banking Supervision. Sound Practices: Implications of fintech developments for banks and bank supervisors. — Basel: BIS, 2018. URL: https://www.bis.org/bcbs/publ/d431.htm
Maxmudova M., Z. (2025). O‘zbekiston banklarining raqamli transformatsiyasi va uning moliyaviy barqarorlikka ta’siri. International Finance & Accounting, (4).
Saidov E., I. (2026). O‘zbekiston bank tizimida raqamli transformatsiyaning moliyaviy samaradorlikka ta’siri. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali, 6(02).
Choriyev, T. (2025). Raqamli transformatsiya sharoitida tijorat banklarida menejment tizimini modernizatsiya qilish. ZDAF, 4(8). https://doi.org/10.5281/zenodo.15573561
Sag‘diyeva M., R. (2025). Banklar faoliyatini raqamlashtirishning yangi tendensiyalari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 13(3). https://doi.org/10.55439/EIT/vol13_iss3/703
Xusainov X., B. (2024). O‘zbekiston bank tizimi: islohotlarning asosiy yo‘nalishlari. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali, 4(02).
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Qanday iqtibos keltirish kerak
Son
Boʻlim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Sherzod Umurzoqovich Rajabov
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida tarqatiladi.