TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARIDA XARAJATLAR HISOBINI TAKOMILLASHTIRISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI VA BOSHQARUV SAMARADORLIGINI OSHIRISH

Mualliflar

  • Iskandar Bohodirovich Jumaniyazov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Moliyaviy tahlil kafedrasi dotsenti v.v.b., PhD

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23018950

Annotatsiya

Mazkur maqolada O‘zbekiston to‘qimachilik sanoati korxonalarida xarajatlar hisobini tashkil etishning nazariy va amaliy jihatlari hamda mavjud muammolari tahlil qilingan. Xususan, xomashyo xarajatlarini hisobga olish, bilvosita xarajatlarni taqsimlash, energiya resurslari xarajatlarini nazorat qilish, tugallanmagan ishlab chiqarishni baholash va boshqaruv hisobini rivojlantirish bilan bog‘liq dolzarb masalalar yoritilgan. Tadqiqotda Process Costing, Standard Costing va Activity-Based Costing (ABC) usullarining afzalliklari asoslab berilgan hamda ERP, Business Intelligence (BI), RFID va IoT kabi raqamli texnologiyalarni xarajatlar hisobiga integratsiyalash zarurati ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, to‘qimachilik korxonalarida xarajatla r hisobini takomillashtirishning konseptual modeli va amaliy mexanizmi ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari mahsulot tannarxini aniq hisoblash, resurslardan samarali foydalanish, boshqaruv qarorlarining sifatini oshirish va korxonalarning raqobatbardoshli gini kuchaytirishga xizmat qiladi.

Kalit soʻzlar

to‘qimachilik sanoati, xarajatlar hisobi, mahsulot tannarxi, Process Costing, Standard Costing, Activity -Based Costing (ABC), boshqaruv hisobi, ERP tizimlari, Business Intelligence, RFID, energiya xarajatlari, tugallanmagan ishlab chiqarish, xarajat markazlari, raqamli transformatsiya, raqobatbardoshlik

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

Horngren, C. T., Datar, S. M., & Rajan, M. V. (2018). Cost Accounting: A Managerial Emphasis. 16th ed. Pearson, 2018. 971 p.

Colin Drury. Management and Cost Accounting. 11th edn. Cengage Learning Emea 2021, 512 p.

Kaplan R., S., & Cooper, R. (1998). Cost & Effect: Using Integrated Cost Systems to Drive Profitability and Performance. Boston: Harvard Business School Press, 1998. 357 p.

Maskell B., H., Baggaley B., L., & Grasso, L. (2017). Practical Lean Accounting: A Proven System for Measuring and Managing the Lean Enterprise, Second Edition. CRC Press, 2017. 475 p.

Hansen, D. R., Mowen, M. M., & Heitger, D. L. (2021). Cornerstones of Cost Management. Cengage, 2021. 1136 p.

International Accounting Standards Board. IAS 2 - Inventories. Latest consolidated edition. inventories EʼLON !!! Oʻzbekiston Respublikasi OAK Rayosatining qarori bilan “Moliya” ilmiy jurnali iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalari yuzasidan asosiy ilmiy natijalarini chop etish uchun tavsiya etilgan ilmiy nashrlar roʻyxatiga kiritilgan va jurnal iqtisodiy ilmiy nashr boʻlib, bosma holatda bir yilda 6-marta chop etilib, jurnalning har sonida ilmiy ishlanmalar iqtisodiy fanlar boʻyicha ilmiy tadqiqot yoʻnalishlariga mos holda oʻzbek, rus, ingliz tillarida maqolalar chop etib kelindi. Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot va elektron axborotlar almashinuv davrida ilmiy jurnallarning ham faoliyati raqamlashtirilmoqda. Shu boisdan, ilmiy jurnalni yaqin istiqbolda Xalqaro jurnallar bazasi safidan joy olishini, chop etiladigan maqolalarga qoʻyiladigan talablarni IMRAD usuli asosida ishlab chiqilishi, xalqaro bazalarda identifikatsiyalanishini eʼtiborga olib, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kengashi majlisining 5-sonli bayonnomasiga asosan “Moliya” ilmiy jurnalini elektron shaklga oʻzgartirildi va 2025-yil yanvar oyidan boshlab iqtisodiy fanlar boʻyicha ilmiy tadqiqot yoʻnalishlariga mos holda oʻzbek, rus, ingliz tillarida maqolalar elektron chop etiladi. ☎️Murojaat uchun @moliya2025 telegram sahifasi yoki +998950746000, +998914536467 telefon raqamlariga bog'lanishingiz mumkin. Jurnalning har bir soni https://moliya.tsue.uz sayti orqali elektron nashr etiladi. Ehtirom bilan, Moliya ilmiy jurnali tahririyati. https://t.me/moliya2025 ✔️https://moliya.tsue.uz

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-09-28

Qanday iqtibos keltirish kerak

Jumaniyazov, I. B. (2026). TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARIDA XARAJATLAR HISOBINI TAKOMILLASHTIRISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI VA BOSHQARUV SAMARADORLIGINI OSHIRISH. «MOLIYA» Ilmiy Jurnali, (4), 134–145. https://doi.org/10.5281/zenodo.23018950

Son

Boʻlim

Buxgalteriya hisobi va audit

DOI

Sahifalar

134-145

Iqtibos

Google Scholarda ochish
№ 4 (2026): 4/2026