TO‘LANMAGAN USTAV KAPITALINI TAN OLISH VA 8340 “TO‘LANMAGAN KAPITAL” HISOBVARAG‘I
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23018926Annotatsiya
Maqolada xususiy kapitalning normativ ta’rifi bilan uni hisobvaraqlar rejasida tan olish tartibi o‘rtasidagi qarama-qarshilik tadqiq etilgan. Moliyaviy hisobotni tayyorlash va taqdim etish uchun konseptual asosning 64-bandi xususiy kapitalni qoldiq ulush sifatida ta’riflaydi, 21-son buxgalteriya hisobining milliy standartida esa to‘lanmagan ustav kapitali 4610 hisobvarag‘ida aktiv sifatida tan olinadi. Muallif modeli hamda “O‘zkimyosanoat” AJ tarkibidagi o‘nta jamiyatning 2019– 2025-yillardagi yillik moliyaviy hisobotlari (buxgalteriya balanslari) asosida bu qarama-qarshilikning sof aktivlar ko‘rsatkichiga ta’siri o‘lchangan hamda 8340 “To‘lanmagan kapital” kontr -kapital hisobvarag‘ini joriy etish, uning yozuvlari, o‘tish tartibi va analitik registri taklif qilingan. Model boshqa shartlar teng bo‘lganda aktiv usulida sof aktivlar kontr-kapital usuliga nisbatan to‘lanmagan hissalar summasiga yuqori chiqishini, ya’ni bu ko‘rsatkich kapitalning haqiqatd a to‘langanlik darajasini aks ettirmasligini ko‘rsatdi.Kalit soʻzlar
xususiy kapital, to‘lanmagan kapital, qoldiq ulush, tan olish mezoni, kontrkapital hisobvarag‘i, sof aktivlar, aksiyadorlik jamiyati, hisobvaraqlar rejasiFoydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
Axmadjonov, F. A. (2026). Aksiyadorlik jamiyatlarida xususiy kapitalning tarkibi va shakllanish manbalari. Лучшие интеллектуальные исследования.
Bakiyeva, X. A., & Rizayev, N. Q. (2007). Buxgalteriya hisobi nazariyasi. Iqtisod-Moliya.
Ermatov, A. A. (2024). Xususiy kapital tarkibiy elementlarini moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida shakllantirish masalalari. Raqamli iqtisodiyot, (7).
Гетман, В. Г. (2016). Совершенствование учёта уставного капитала. Всё для бухгалтера, (4), 39–43.
Комкова, Ж. Л. (2010). Бухгалтерский учёт собственного капитала: диалектика развития: дис. … канд. экон. наук. Кубанский государственный университет.
Nasriyeva, Z. A., & Mavlyanova, D. M. (2024). Strategik boshqaruvda xususiy kapital samarador ligini baholash. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, (3).
Primqulova, Z. F. (2025). Xususiy kapital hisobi va hisobotini takomillashtirish.
Qurbonov, X. (2025). Xususiy kapitalning optimal tarkibining aksiyadorlik jamiyatlari moliyaviy barqarorligiga ta’siri. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot.
Sherimbetov, I. (2025). Ustav kapital hisobini takomillashtirish. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. https://doi.org/10.5281/zenodo.17952342
O‘zbekiston Respublikasining “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni, 1996-yil 26-aprel, 223-I-son (2014-yil 6-maydagi O‘RQ-370- son Qonun bilan tasdiqlangan yangi tahriri, keyingi o‘zgartishlar bilan). – https://lex.uz/docs/- 2382409 (murojaat sanasi: 2026-yil 23-sentabr).
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Moliyaviy hisob tizimini xalqaro standartlarga muvofiq takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori, 2025-yil 15-sentabr, PQ-282-son. –
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Moliyaviy hisobotni tayyorlash va taqdim etish uchun konseptual asos”, 2026-yil 6-may, 362-son buyruq (ro‘yxat raqami 3854). – https://lex.uz/uz/docs/8261487
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining buyrug‘i bilan tasdiqlangan 1- son Milliy moliyaviy hisobot standarti “Moliyaviy hisobotda ma’lumotlarni taqdim etish va oshkor qilish”, 2026-yil 23-iyul, 392-son buyruq (ro‘yxat raqami 3923). – https://lex.uz/uz/docs/8405084
O‘zbekiston Respublikasining 21-son buxgalteriya hisobining milliy standarti “Xo‘jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma”, iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-noyabrdagi 191-son buyrug‘i (ro‘yxat raqami 3593). – https://lex.uz/docs/-7282737
O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini O‘zbekiston Respublikasida qo‘llash uchun tan olish to‘g‘risida”gi buyrug‘i, 2022-yil 10-noyabr, 61-son (ro‘yxat raqami 3400). – https://buxgalter.uz/oz/doc?id=708834
International Accounting Standard 32 “Financial Instruments: Presentation”. – IFRS Foundation, 2026. –
Module 22 – Liabilities and Equity: IFRS for SMEs Accounting Standard. – IFRS Foundation, 2021. – https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/supporting-implementation/smes/module-
Korporativ ma’lumotlarning yagona portali. Aksiyadorlik jamiyatlarining yillik moliyaviy hisobotlari. – https://openinfo.uz
O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining “O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartini tasdiqlash to‘g‘risida”gi buyrug‘i, 2023-yil 25-oktabr, 01/11-14/29-son (ro‘yxat raqami 3487, 2023-yil 28-dekabr). 9-son Milliy baholash standarti “Biznesni va biznesda ishtirok etish huquqi qiymatini baholash”. – https://lex.uz/uz/docs/6720235 (murojaat sanasi: 2026-yil 23-sentabr).
“Investitsion fondning sof aktivlarini baholash tartibi to‘g‘risida”gi nizom (Davlat mulki qo‘mitasi, 1998-yil 15-dekabr, 15-son; Moliya vazirligi, 1999-yil 20-sentabr; ro‘yxat raqami 840, 1999-yil 25-noyabr). 3.1-band va 1-ilova. 2025-yil 1-iyuldan davlat reyestridan chiqarilgan. – https://lex.uz/uz/docs/476428 (rus tilidagi matn; murojaat sanasi: 2026-yil 23-sentabr).
O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining “Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarning davlat reyestridan chiqarish to‘g‘risida”gi buyrug‘i, 2025- yil 29-mart, 7-mh-son (ro‘yxat raqami 3615). 2-band va ilova. – https://lex.uz/uz/docs/7451692 (murojaat sanasi: 2026-yil 23-sentabr).
O‘zbekiston Respublikasining “Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida”gi Qonuni, 2026-yil 21-aprel, O‘RQ-1137-son. 20-modda. – https://lex.uz/en/docs/8151376 (murojaat sanasi: 2026-yil 23-sentabr). EʼLON !!! Oʻzbekiston Respublikasi OAK Rayosatining qarori bilan “Moliya” ilmiy jurnali iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalari yuzasidan asosiy ilmiy natijalarini chop etish uchun tavsiya etilgan ilmiy nashrlar roʻyxatiga kiritilgan va jurnal iqtisodiy ilmiy nashr boʻlib, bosma holatda bir yilda 6-marta chop etilib, jurnalning har sonida ilmiy ishlanmalar iqtisodiy fanlar boʻyicha ilmiy tadqiqot yoʻnalishlariga mos holda oʻzbek, rus, ingliz tillarida maqolalar chop etib kelindi. Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot va elektron axborotlar almashinuv davrida ilmiy jurnallarning ham faoliyati raqamlashtirilmoqda. Shu boisdan, ilmiy jurnalni yaqin istiqbolda Xalqaro jurnallar bazasi safidan joy olishini, chop etiladigan maqolalarga qoʻyiladigan talablarni IMRAD usuli asosida ishlab chiqilishi, xalqaro bazalarda identifikatsiyalanishini eʼtiborga olib, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kengashi majlisining 5-sonli bayonnomasiga asosan “Moliya” ilmiy jurnalini elektron shaklga oʻzgartirildi va 2025-yil yanvar oyidan boshlab iqtisodiy fanlar boʻyicha ilmiy tadqiqot yoʻnalishlariga mos holda oʻzbek, rus, ingliz tillarida maqolalar elektron chop etiladi. ☎️Murojaat uchun @moliya2025 telegram sahifasi yoki +998950746000, +998914536467 telefon raqamlariga bog'lanishingiz mumkin. Jurnalning har bir soni https://moliya.tsue.uz sayti orqali elektron nashr etiladi. Ehtirom bilan, Moliya ilmiy jurnali tahririyati. https://t.me/moliya2025 ✔️https://moliya.tsue.uz
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Qanday iqtibos keltirish kerak
Son
Boʻlim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Latayibxon Mamitxonovich Axmedov
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida tarqatiladi.