QISHLOQ XO‘JALIGIDA SABZAVOT HOSILDORLIGINI OSHIRISHDA EKONOMETRIK MODELLASHTIRISHNING ILMIY ASOSLARI (SAMARQAND VILOYATI MISOLIDA)

Mualliflar

  • Axror Ablaqul o‘g‘li Adilov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Iqtisodiy statistika” kafedrasi mustaqil izlanuvchisi, Texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “Tillar, aniq va ijtimoiy fanlar” kafedrasi katta o‘qituvchisi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22918384

Annotatsiya

Ushbu maqolada Samarqand viloyatining Bulung‘ur va Jomboy tumanlarida 2015-2024 yillar davomida sabzavot hosildorligiga ta’sir etuvchi asosiy agroiqlim va agrotexnik omillar ekonometrik usullar asosida tadqiq qilindi. Tadqiqotda yog‘ingarchilik miqdori, ob -havo sharoiti, sug‘orish hajmi hamda mineral o‘g‘itlar sarfi kabi omillarning hosildorlikka ta’siri ko‘p omilli chiziqli regressiya modeli yordamida baholangan. Model parametrlarini baholashda eng kichik kvadratlar usuli, modelning adekvatligini tekshirishda esa determinatsiya koeffitsiyenti, Fisher mezoni, Student tstatistikasi va Durbin-Watson mezonidan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari sabzavot yetishtirish jarayonida hosildorlikni shakillantiruvchi omillar o‘rtasidagi bog‘lanishlarni aniqlash, ularning iqtisodiy mazmunini talqin qilish hamda qishloq xo‘jaligi resurslaridan samarali foydalanish bo‘yicha ilmiy asoslangan xulosalar ishlab chiqishga metodik asos bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur yondashuv hududiy agroiqtisodiy tahlillarni amalga oshirish, hosildorlikni prognozlash va boshqaruv qarorlarini qabul qilishda amaliy ahamiyatga ega.

Kalit soʻzlar

Sabzavot hosildorligi, ekonometrik model, ko‘p omilli regressiya, Durbin- Watson mezoni, Fisher mezoni, yog‘ingarchilik, sug‘orish, mineral o‘g‘itlar, korrelyatsiya, regressiya

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

Allen, R. G., Pereira, L. S., Raes, D., & Smith, M. (1998). Crop Evapotranspiration. FAO Irrigation and Drainage paper 56. Rome, 1998.

Doorenbos, J., & Kassam, A. H. (1979). Yield Response to Water. FAO Paper 33. Rome, 1979.

Maddala, G. S. (2001). Introduction to Econometrics. 3rd ed. Wiley, 2001.

Johnston, J., & DiNardo, J. (1997). Econometric Methods. 4th ed. McGraw-Hill, 1997.

Stock, J. H., & Watson, M. W. (2019). Introduction to Econometrics. 4th ed. Pearson, 2019.

Draper, N. R., & Smith, H. (1998). Applied Regression Analysis. 3rd ed. Wiley, 1998.

Kutner, M. H., Nachtsheim, C. J., Neter, J., & Li, W. (2005). Applied Linear Statistical Models. 5th ed. McGraw-Hill, 2005.

Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2020). Basic Econometrics. 7th ed. Cengage, 2020.

Wooldridge, J. M. (2020). Introductory Econometrics. 7th ed. Cengage, 2020.

Greene, W. H. (2018). Econometric Analysis. 8th ed. Pearson, 2018.

Durbin, J., Watson, G.S (1950). Testing for Serial Correlation in Leas Squares Regression. I. Biometrika, 37(3-4), 409-428.

Durbin, J., Watson, G.S (1951). Testing for Serial Correlation in Leas Squares Regression. II. Biometrika, 38(1-2), 159-177.

Montgomery, D. C., Peck, E. A., & Vining, G. G. (2012). Introduction to Linear Regression Analysis. 5th ed. Wiley, 2012.

Hosseini, S. M., et al. (2019). Econometric Analysis of Crop Yield Determinants. Agricultural Systems, 2019.

Lobell, D. B., & Burke, M. B. (2010). Climate Change and Food Security. Springer, 2010.

Schlenker, W., & Roberts, M. J. (2009). Nonlinear Temperature Effects Indicate Severe Damages to U.S. Crop Yields. PNAS, 2009, 106(37), 15594 -15598.

Abdullaev, I., et al. (2007). Water Productivity in Central Asia. Agricultural Water Management, 2007, 87(1), 1.

Ray, D. K., Mueller, N. D., West, P. C., & Foley, J. A. (2050). Yield Trends Are Insufficient to Double Global Crop Production by 2050. PLoS ONE, 2013, 8(6), e66428.

Benami, E., & Carter, M. R. (2021). can Digital Technologies Reshape Rural Microfinance? World Development, 2021, 138, 105318.

Conrad, C., et al. (2013). Remote Sensing and Hydrological Modeling for Irr igation Monitoring. Remote Sensing, 2013, 5(12), 6340.

Foley, J. A., et al. (2011). Solutions for a Cultivated Planet. Nature, 2011, 478, 337.

Mueller, N. D., Gerber, J. S., Johnston, M., et al. (2012). Closing Yield Gaps Through Nutrient and Water Management. Nature, 2012, 490, 254.

Puiu-Lucian Georgescu, Nicoleta Barbuta-Misu, Monica Laura Zlati, Costinela Fortea and Valentin Marian Antohi. Quantifying the Performance of European Agriculture Through the New European Sustainability Model. Agriculture 2025, 15(2), 210;

Agnieszka Bezat-Jarzebowska, Włodzimierz Rembisz and Sebastian Jarzebowski (2024). Maintaining Agricultural Production Profitability —A Simulation Approach to Wheat Market Dynamics. Agriculture 2024, 14(11), 1910; https://doi.org/10.3390/agriculture14111910 .

Peng Zhang, Youxian Li, Xuefeng Yuan and Yonghua Zhao . Effects of Off-Farm Employment on the Eco-Efficiency of Cultivated Land Use: Evidence from the North China Plain. Land 2024, 13(9), 1538; https://doi.org/10.3390/land13091538

O‘zbekiston Respublikasi davlat statistika qo‘mitasi. Qishloq xo‘jaligi tatistik to‘plami.

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-06-29

Qanday iqtibos keltirish kerak

Adilov, A. A. o‘g‘li. (2026). QISHLOQ XO‘JALIGIDA SABZAVOT HOSILDORLIGINI OSHIRISHDA EKONOMETRIK MODELLASHTIRISHNING ILMIY ASOSLARI (SAMARQAND VILOYATI MISOLIDA). «MOLIYA» Ilmiy Jurnali, (3), 85–94. https://doi.org/10.5281/zenodo.22918384

Son

Boʻlim

Iqtisodiyot tarmoqlari

DOI

Sahifalar

85-94

Iqtibos

Google Scholarda ochish
«Moliya» 3/2026