XARAJATLARNI HISOBGA OLISH VA MAHSULOT TANNARXINI HISOBLASHDA AVTOMATLASHTIRILGAN DASTURIY TA’MINOT TIZIMLARIDAN FOYDALANISHNING NAZARIY VA AMALIY JIHATLARI

Mualliflar

  • Ilyos Keldiyorovich Ochilov Iqtisodiyot fanlari doktori, “Moliyaviy hisob va hisobot” kafedrasi professori, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti https://orcid.org/0000-0002-3350-0891
  • Malika Rahim qizi Malikova Magistrant, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22918297

Annotatsiya

Raqamli iqtisodiyot sharoitida korxonalarning moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini samarali boshqarish, ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish hamda mahsulot tannarxini aniq hisoblash masalalari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy korxonalarda raqobatbardoshlikni ta’minlash ko‘p jihatdan xarajatlar ustidan samarali nazoratni tashkil etish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun ishonchli axborot bazasini yaratishga bog‘liq. Mazkur maqolada xarajatlarni hisobga olish va mahsulot tannarxini hisoblashning nazariy asoslari, ularning boshqaruv hisobidagi o‘rni hamda raqamli va avtomatlashtirilgan dasturiy ta’minot tizimlaridan foydalanishning amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida xarajatlar hisobi va tannarx kalkulyatsiyasining iqtisodi y mohiyati, ERP tizimlari, bulutli texnologiyalar, Business Intelligence vositalari hamda sun’iy intellekt asosidagi yechimlarning imkoniyatlari tahlil qilindi. Shuningdek, SAP ERP, Oracle ERP Cloud, Microsoft Dynamics 365, Odoo ERP va 1C: Buxgalteriya kabi dasturiy mahsulotlarning funksional xususiyatlari qiyosiy o‘rganildi. Tadqiqot natijalari avtomatlashtirilgan tizimlar hisobkitoblar aniqligini oshirishi, inson omili ta’sirini kamaytirishi, ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlash imkonini yaratishi hamda korxonalarda xarajatlarni boshqarish samaradorligini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi. Shuningdek, raqamli transformatsiya jarayonlarida uchraydigan texnik, tashkiliy va moliyaviy muammolar hamda ularni bartaraf etish yo‘llari bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi .

Kalit soʻzlar

xarajatlar hisobi, mahsulot tannarxi, kalkulyatsiya, ERP tizimlari, raqamli transformatsiya, avtomatlashtirish, boshqaruv hisobi, sun’iy intellekt, Business Intelligence, bulutli texnologiyalar

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

Horngren, C. T., Datar, S. M., & Rajan, M. V. (2021). Cost Accounting: A Managerial Emphasis. Pearson Education.

Drury, C. (2018). Management and Cost Accounting. Cengage Learning.

Hansen, D. R., & Mowen, M. M. (2019). Managerial Accounting. Cengage Learning.

Kaplan, R. S., & Cooper, R. (1998). Cost and Effect: Using Integrated Cost Systems to Drive Profitability and Performance. Harvard Business School Press.

Laudon, K. C., & Laudon, J. P. (2022). Management Information Systems: Managing the Digital Firm. Pearson.

Davenport, T. H. (2018). Process Innovation: Reengineering Work through Information Technology. Harvard Business Review Press.

Monk, E., & Wagner, B. (2013). Concepts in Enterprise Resource Planning. Cengage Learning.

Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. Free Press.

Romney, M. B., & Steinbart, P. J. (2021). Accounting Information Systems. Pearson.

Gelinas, U. J., Dull, R. B., & Wheeler, P. R. (2018). Accounting Information Systems. Cengage Learning.

O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuni.

O‘zbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobi milliy standartlari.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi.

SAP, E. R. P. (n.d.). rasmiy hujjatlari va metodik qo‘llanmalari.

Oracle, E. R. P. (n.d.). Cloud Documentation.

Microsoft Dynamics 365 Financial Management Documentation.

Odoo, E. R. P. (n.d.). Technical Documentation.

Gartner Research Reports on ERP Systems and Digital Transformation.

Deloitte. Digital Transformation in Finance and Accounting.

PwC. The Future of Digital Finance and Cost Management.

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-06-29

Qanday iqtibos keltirish kerak

Ochilov, I. K., & Malikova, M. R. qizi. (2026). XARAJATLARNI HISOBGA OLISH VA MAHSULOT TANNARXINI HISOBLASHDA AVTOMATLASHTIRILGAN DASTURIY TA’MINOT TIZIMLARIDAN FOYDALANISHNING NAZARIY VA AMALIY JIHATLARI. «MOLIYA» Ilmiy Jurnali, (3), 35–48. https://doi.org/10.5281/zenodo.22918297

Son

Boʻlim

Buxgalteriya hisobi va audit

DOI

Sahifalar

35-48

Iqtibos

Google Scholarda ochish
«Moliya» 3/2026